Kürtaj, Fransızca kökenli bir kelime olup, Fransızcadaki karşılığı “kazıma” olan bir tıp terimidir. Terimsel olarak anlamı ise, anne rahmindeki parçaları (örneğin cenin parçalarını) temizlemek için uygulanan bir yöntemdir. Tıbbi bir yöntem olduğu için mutlaka tıp merkezi, hastane gibi tam teşekküllü ve teçhizat bakımından yeterli seviyede donanıma sahip ameliyathane ya da operasyon odalarında uygulanabilir. Kürtaj, hastanın isteğine bağlı olarak lokal ya da genel anestezi uygulanarak hastaya uygulanır. Kürtajın süresi yaklaşık olarak 30 dakika civarındadır ve hasta kürtaj sonrası hemen ayağa kalkarak, normal yaşantısına kaldığı yerden devam edebilecektir. Sadece kürtaj sonrası rutin kontroller için bir hafta on gün sonra yeniden muayene olması gerekir ve bu süre zarfında da hekimin vereceği ilaçları kullanarak eski sağlığına kısa sürede kavuşabilir.

Şimdi, yukarda kısaca değindiğimiz kürtaj sürecini, biraz daha detaylandırarak anlatmaya çalışalım. Konuları açmaya başlamadan önce, adımları maddeler halinde yazalım:

  • Kürtaja karar vermek
  • Kürtajın yapılacağı yeri ya da hekimi araştırmak
  • Kürtaj öncesindeki riskleri öğrenmek
  • Kürtaj öncesi uygulanacak testler
  • Kürtaj sürecindeki işlemler
  • Kürtaj sonrası işlemler
  • Kürtaj sonrası kadın

Kürtaja karar verme nasıldır?

Hasta, kürtaja karar verirken, hiçbir etki ve baskı altında kalmadan karar vermelidir. Zorunlu haller dışında (bebeğin düşmesi, ölü gebelikler gibi), hasta, hiçbir şekilde kürtaja zorlanamaz. Hasta, kürtaj olmaya karar verdiyse, ikinci olarak kürtajın yaptırılacağı sağlık kuruluşu ya da hekim hakkında bilgi toplamaya başlar.

Kürtajın yapılacağı yeri ya da hekimi araştırırken nelere dikkat edilmelidir?

Kürtaj yaptıracak olan hasta, kürtaj kararını aldıktan sonra, kürtajı yaptıracağı yerle ilgili detaylı araştırmalar yapar. Bu araştırmaların kapsamında, kürtaj için katlanılacak fiyat ve sağlık kuruluşuna ya da hekime olan güven en başta gelir. Kürtaj fiyatlarında birkaç unsur, fiyatların yüksek ya da düşük olmasında önemli rol oynar. Fiyatlar, kürtajın yapılacağı mevsimden, kürtajın yapılacağı semtten, gebeliğin hafta sayısından, uygulanacak anestezi türünden ve kürtajın yapılacağı yerin niteliğinden etkilenir. Tüm bu kriterler göz önünde bulundurularak kürtaj fiyatlarının araştırılması yapılabilir. Böylece en uygun kürtaj fiyatı karşımıza çıkabilir.

Fiyat konusu dışında hastanın araştırması gereken bir diğer konu ise, kürtajı yaptıracağı sağlık kuruluşuna ya da hekime olan güven araştırmasıdır. Güven, hasta mahremiyeti hususunda çok hassas bir konudur. Hiçbir sağlık kuruluşu ya da hekim, her ne sebeple olursa olsun, hastalarının adını kullanarak, onların sağlık durumları hakkında, hastanın rızası olmadan, 3. kişilerle bir paylaşımda bulunamaz. Aksi halde bu, hasta için hukuki bir hak doğuracağından, hasta dilerse, ilgili sağlık kuruluşu veya hekim hakkında dava açabilecektir.

Hasta, gitmeye karar verdiği sağlık kuruluşu ya da hekimle ilgili bilgileri toplarken, kürtajı yapacak olan sağlık kuruluşu veya hekimin, başarılı olup olmadığı hakkındaki bir referansa da ulaşarak, seçimini yapabilir. Hasta ile ilgileniş biçimi, hasta için kürtajdan önce gerekli testlerin ve ultrasonun yapılıp yapılmadığı gibi bilgiler hakkında detaylı bilgiler edinerek, sağlık kuruluşunu ya da hekimini seçebilir.

Kürtaj yaptırmanın riski var mıdır? Bu risk ve zararlar nelerdir?

Her tıbbi müdahalede olduğu gibi, kürtajda da birçok riskler bulunabilir. Özellikle de uzman bir hekime yaptırılmayan bir kürtaj, geri dönüşü imkansız olan durumlara sokabilir. O yüzden, hastalar, her ne kadar zor durumda olurlarsa olsunlar, kürtaj işlemini sadece uzman kadın hastalıkları ve doğum hekimine yaptırmalıdırlar. Bu tip durumlar, hastaya faydadan çok zarar verebilmektedir. Bu hatırlatmayı yaptıktan sonra, kürtaj ile ilgili riskleri anlatmaya başlayabiliriz. Kürtaj, cerrahi bir müdahale olduğu için bazı riskleri de beraberinde getirir. Bu riskler şu şekilde sıralanabilir:

  • Az miktarda kanama olabilir.
  • Anne rahminin enfeksiyon kapması
  • Genel anesteziye bağlı yan etkiler
  • Anne rahminin delinmesi
  • Rahim içinde yapışıklık oluşması
  • Gebeliğin alınamaması
  • Nadir de olsa rahim içinde parça kalması
  • Adet düzensizliği gibi, bir takım riskler görülebilir.

Kürtaj öncesi uygulanan testler nelerdir?

Kürtaja başlamadan önce, hasta, güvenebileceği bir hekim bulabilmek için ne kadar uğraşıyorsa, kürtajı yapacak olan hekim de aynı özveri ile hastası için kürtajı yapmadan önce önemli olan tüm testleri ve tetkikleri yapması gerekmektedir. Bu testler “tam kan sayımı testi, kanın pıhtılaşma zamanı ölçümü(INR değeri)” gibi testlerdir. Kürtaj işlemi, kanamalı bir cerrahi müdahale işlemi olduğu için, bu testlerin yapılması son derece önemlidir. Bu testlerin yanında bir de ultrasonla anne rahmine bakılarak, gebeliğin hafta sayısı kesin olarak belirlenerek, işleme engel kanuni bir sınırlama(ülkemizde bu sınırlama gebeliğin 10. haftasına kadardır.) varsa, ona göre kürtajın yapılıp yapılamayacağına karar verilir. Bu testleri kısaca açıklayacak olursak:

Tam kan sayımı testi: Anemi, enfeksiyon gibi diğer hastalıkların da olup olmadığını araştırmak için yapılan bir tarama testidir. Bu testte, şu bilgilere erişilebilir: Lökosit sayımı, ormül lökosit, eritrosit sayımı, trombosit sayımı, hematokrit ve hemoglobin.(kandaki oksijen taşıyan protein miktarı) INR değeri ölçümü: Kanın pıhtılaşma zamanını gösteren bir ölçümdür. Kürtaj için olmazsa olmaz ölçümlerden biridir.

Kürtaj sürecindeki işlemler nelerdir?

İlgili test ve ultrason sonuçlarından sonra uygun olan kürtaj yöntemi seçilir. En uygun ve en sık kullanılan kürtaj yöntemi “Vakum Aspirasyon Yöntemi”dir. Şimdi bu yöntemin nasıl uygulandığına bakalım. Vakum aspirasyon yönteminde kullanılan malzemeler vajinal spekulum, buji, plastik kanül ve enjektördür. Öncelikli olarak hasta, muayene masasına yatırılıp, anestezi uzmanı tarafından, hastaya anestezi uygulanır. Uyutulan hastanın daha sonra, vajinası girişine, vajinal spekulum yerleştirilir. Antiseptik bir solüsyon sayesinde, vajina ve vajina girişi steril edilerek, rahim ağzı silinir ve olası bir enfeksiyonun gelişiminin önüne geçilmiş olunur. Daha sonra rahim ağzı, özel bir alet ile tutulup, rahim ağzı ve çevresine lokal anestezi yapılır. Rahim ağzını biraz daha açmak için buji denilen alet kullanılır. Bu işleme “dilatasyon” denir. Lokal anestezi ile yapılan kürtajın en sıkıntılı ve sancılı süreci bu kısımdır. Rahim ağzı, gebe olunan hafta sayısına göre doğru orantılı olarak açılacaktır. Yani, gebeliğin 5. haftasında yapılan kürtaj işlemindeki dilatasyon, gebeliğin 9. haftasındaki dilatasyondan daha küçük çapta olacaktır. Genel anestezi uygulananlar için bu süreç “oldu-bitti” şeklinde geçecektir.

Ağzı genişletilen rahim, daha sonra içindeki cenin parçalarını almak için plastik kanül ve karmen enjektörü ile rahim içine yerleştirilerek, vakumlama işlemi başlar ve rahim içindeki bütün materyaller temizlenerek, kürtaj işleminde sona yaklaşılır. Kürtaj sonunda, anne rahminin içinin temizlendiğinden emin olunduktan sonra, kanüller çıkarılır ve kürtaj işlemi sonlandırılır.

Kürtaj sonrasındaki süreç ve hastanın durumu nasıldır?

Kürtaj bitiminden sonra, lokal anestezi uygulanarak kürtaj yapılmış hasta, hemen ayağa kalkarak eski yaşam kalitesine dönebilir. Genel anestezi ile yapılan kürtaj sonrası ise, hasta uyandırılarak, bir saat içinde kendine gelir. Anesteziye bağlı olarak bazı yan etkiler oluşabilir. Bunlar “mide bulantısı, kusma, halsizlik” gibi geçici etkilerdir.

Tüm bunların dışında, hastaya gereken uyarılar yapıldıktan (havuza ve su dolu küvete girmemek, ayakta ılık duş almak, cinsel ilişkiden bir süre uzak durmak gibi) ve hastanın ilaçları verildikten sonra hasta evine gönderilir. Bir hafta kadar sonra tekrar muayene için kürtajı yapan hekime görünür ve ultrason ile rahimde herhangi bir sorunun olup olmadığına bakılır.  Bu süreçten sonra da hasta artık daha da iyileşecek ve eski sağlığına tam olarak kavuşacaktır.

Kürtaj sonrasında anne adayının ruh hali nasıl olur?

Kürtaj, her ne kadar, insan vücuduna fiziksel bir müdahale olsa da kadın gibi duygusal bir varlığı ruhen ciddi anlamda etkileyebilecek bir operasyondur. Öyle ki, doğum yapmayı çok istediği halde, bebeğini düşüren bir anne adayına, kürtaj yaptırması gerektiğini kabul ettirmek oldukça zor olacaktır. Kabullenilmiş bir bebek, bebeği için hazırlanmış bir oda, küçük bir yatak, küçücük elbiseler, dünyaya gelecek olan bir bebek ve bu bebeği, bütün dünyasının yerine koymuş bir anne adayı… Hatta buna benzer şekilde, bazı anne adayları da vardır ki, bebeğinin doğması, kendi sağlığı için ciddi tehlike oluşturabilecekken, buna rağmen, ölümü bile göze alması, içten gelen bir sesin, annelik gibi kutsal bir olgunun önünde, insanın diz çöküp, saygı göstermesi gerektiğini söylüyor…

Eminiz ki birçok kadın, kürtaj yaptırmayı istememekte ama karşısına çıkan engeller (sağlık sorunları, maddi yetersizlikler…) ve zorunluluklar nedeniyle, kürtaj yaptırmak zorunda kalmaktadır. Kadınlarımız için önemli olan kendi sağlıkları deyip, yazımızı burada sonlandırıyoruz. Bu yazımızda, kürtajın genel bir tanımını yapıp, kürtaj işleminin evrelerini, detaylı bir şekilde anlatmaya çalıştık. Umuyoruz ki, işinize yarayacak, yeni fikirler geliştirmenizde faydası olacak bir yazı olmuştur.